Ιστορικό του Ιδρύματος

Λίγο μετά την απελευθέρωση από τη Γερμανική κατοχή, άρχισαν οι συζητήσεις για ίδρυση Πανεπιστημίου στην Κρήτη, οι οποίες κορυφώθηκαν στη δεκαετία του 1960. Ενώ όμως καθολικό ήταν το αίτημα για ίδρυση Πανεπιστημίου στην Κρήτη, υπήρχε και έντονη διαμάχη μεταξύ των πόλεων, ως προς το ποια θα αποτελούσε την έδρα του υπό ίδρυση Πανεπιστημίου. Τελικά, ως χρυσή τομή στο πρόβλημα δόθηκε το 1977 από τον τότε Πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, η λύση ίδρυσης Πανεπιστημίου, το οποίο θα είχε σχολές στις πόλεις Ρεθύμνου και Ηρακλείου και Πολυτεχνείου, του οποίου οι σχολές και η έδρα θα ήταν στα Χανιά.

Το Πολυτεχνείο Κρήτης ιδρύθηκε με το νόμο 545/77 «Περί ιδρύσεως Τεχνολογικού Πανεπιστημίου υπό την επωνυμία Πολυτεχνείο Κρήτης και άλλων τινών διατάξεων». Στις 17 Ιουλίου 1977 συνεδρίασε η πρώτη Διοικούσα Επιτροπή του Ιδρύματος, υπό την προεδρία του Ακαδημαϊκού Περικλή Θεοχάρη, παρουσία του τότε Υπουργού Παιδείας Γ. Ράλλη, στην οποία συμμετείχαν ο Δήμαρχος Χανίων και ο Πρόεδρος του Τήματος Δυτικής Κρήτης του ΤΕΕ, ως εκπρόσωποι του τοπικού στοιχείου, το οποίο τόσο ενδιαφέρον είχε δείξει για την ίδρυση του Πολυτεχνείου Κρήτης.

Η Διοικούσα Επιτροπή ’77 κατά τη θητεία της, ασχολήθηκε με την εξεύρεση γης για ανέγερση των μονίμων κτιριακών εγκαταστάσεων του Ιδρύματος, αρχίζοντας τις διαδικασίες απαλλοτρίωσης 3.500 στρεμμάτων γης. Πρέπει να τονισθεί η αμέριστη συμπαράσταση που βρήκε από την τοπική κοινωνία στο θέμα αυτό.

Δείτε το παρακάτω έγγραφο του Πολυτεχνείου Κρήτης με αριθμό πρωτοκόλλου 1.

Απαλλοτρίωσις εκτάσεως προς ανέγερσιν των κτιριακών εγκαταστάσεων του Πολυτεχνείου Κρήτης, Αθήναι 15 Ιουλίου 1977

Παράλληλα, η Διοικούσα Επιτροπή ασχολήθηκε με την οργάνωση και στελέχωση των Υπηρεσιών του Ιδρύματος και κυρίως με το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του. Αποτέλεσμα αυτής της δραστηριότητας ήταν η έκδοση πληθώρας διαταγμάτων από τα οποία ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Π.Δ. 1140/80 «Περί Ιδρύσεως Ανωτάτων Σχολών, Τμημάτων και Ινστιτούτων Ερευνών ως και συστάσεως θέσεων Καθηγητών εις το Πολυτεχνείο Κρήτης» που προέβλεπε την ίδρυση τριών Σχολών: α) Τεχνικών Επιστημών, β) Εφαρμοσμένων Επιστημών και γ) Αρχιτεκτονικής και Χωροταξίας. Κάθε μία Σχολή περιελάμβανε τέσσερα Τμήματα.

Παράλληλα με τις δραστηριότητες στο θεσμικό πλαίσιο, η πρώτη Διοικούσα Επιτροπή φρόντισε για την απόκτηση τριών παλαιών κτιρίων (Παλαιές Φυλακές, Παλαιό Δημαρχείο ή Αρσενάλι και Ενετική Λότζια), τη σύνταξη μελετών για την αναστήλωσή τους όπως και για τη σύνταξη μελετών για τις Αρχικές Εγκαταστάσεις. Προχώρησε ακόμη στην αγορά Η/Υ όπως και στον εξοπλισμό της βιβλιοθήκης με βιβλία και 479 τίτλους περιοδικών αλλά και τη σύσταση Εκλεκτορικών Σωμάτων για την κρίση υποψηφίων για τις προκηρυχθείσες θέσεις ΔΕΠ.

Μετά το 1981 ορίστηκε νέα Διοικούσα Επιτροπή υπό την Προεδρία του Καθηγητή του Α.Π.Θ. Θαλή Αργυρόπουλου (1982-1988) και στη συνέχεια υπό  την προεδρία πλέον του Καθηγητή της ΑΣΟΕΕ Θεοδώρου Λιανού (1988-89).

Η νέα Διοικούσα Επιτροπή συμπλήρωσε ή αναθεώρησε αποφάσεις της Διοικούσας Επιτροπής ’77 πάνω σε βασικές επιλογές όπως το στεγαστικό πρόβλημα και ο εκπαιδευτικός προγραμματισμός. Ως προς το στεγαστικό, προτεραιότητα εδόθη στην ανάπτυξη του Πολυτεχνείου μέσα στην πόλη με την αναπαλαίωση των Παλαιών Φυλακών και Στρατώνων, την αγορά και αναπαλαίωση της Γαλλικής Σχολής, την αγορά από το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης του κτιριακού συγκροτήματος της Μεραρχίας, την εξασφάλιση χρήσης του στρατοπέδου Χατζηδάκη στη Χαλέπα και προώθηση των μελετών ανέγερσης κτιρίων σ’ αυτό. Παράλληλα προωθήθηκαν οι μελέτες ανέγερσης των μονίμων κτιριακών εγκαταστάσεων στο Ακρωτήρι ενώ είχε προηγηθεί περικοπή της απαλλοτριωτέας έκτασης κατά 600 στρέμματα. Η θεμελίωση των εγκαταστάσεων το Ακρωτήρι, έγινε το Δεκέμβριο 1988.

Ως προς τον εκπαιδευτικό προγραμματισμό, υπήρξαν επίσης σημαντικές αλλαγές που στηρίχθηκαν βέβαια στο νέο νομικό πλαίσιο που άρχισε να διαμορφώνεται εν τω μεταξύ, αλλά οπωσδήποτε ανέτρεψαν το σχεδιασμό της Διοικούσα Επιτροπή ’77. Επιστέγασμα της φιλοσοφίας της Διοικούσας Επιτροπής ’81, ως προς τον εκπαιδευτικό προγραμματισμό, ήταν η έκδοση του Π.Δ. 52/83 «Διάρθρωση του Πολυτεχνείου Κρήτης σε Τμήματα και Τομείς, διαδικασία πλήρωσης θέσεων ΔΕΠ και προϋποθέσεις για την αυτοδύναμη λειτουργία του Πολυτεχνείου Κρήτης με εκλεγμένα όργανα Διοίκησης. Αντί των τριών Σχολών και 12 Τμημάτων που προέβλεπε το Π.Δ. 1140/80 με το Π.Δ. 52/83 προβλέφθηκε η ίδρυση 6 Τμημάτων: Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης, Μηχανικών Ορυκτών Πόρων, Ηλεκτρονικών Μηχανικών, Χημικών Μηχανικών, Μηχανολόγων Μηχανικών και Γενικό Τμήμα.

Το 1984 διορίσθηκαν τα πρώτα μέλη ΔΕΠ στο Ίδρυμα. Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1984-85 άρχισε την εκπαιδευτική του λειτουργία το Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης με την εισαγωγή των πρώτων 120 φοιτητών καθώς και το Γενικό Τμήμα. Ακολούθησαν το Τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων κατά το ακαδημαϊκό έτος 1987-88 και το Τμήμα Ηλεκτρονικής και Μηχανικών Υπολογιστών κατά το ακαδημαϊκό έτος 1990-1991. Αργότερα, και αφού το Ίδρυμα απέκτησε αυτοδύναμη λειτουργία, το Τμήμα Χημικών Μηχανικών μετονομάσθηκε στα Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, το οποίο δέχθηκε τους πρώτους φοιτητές το 1997. Το 2004 ιδρύθηκε και υποδέχθηκε τους πρώτους φοιτητές το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών.

Από το Σεπτέμβριο του 1989, η νέα Διοικούσα Επιτροπή με Πρόεδρο τον Καθηγητή του Ε.Μ.Π. Ιωάννη Τεγόπουλο και Αντιπροέδρους τους Καθηγητές του Πολυτεχνείου Κρήτης Αντώνη Φώσκολο και Ιωακείμ Γρυσπολάκη αποφάσισε την αλλαγή της στόχευσης στην κτιριολογική ανάπτυξη του Ιδρύματος. Εγκαταλείφθηκε η περαιτέρω ανάπτυξή του μέσα στην πόλη και προωθήθηκε με ταχείς ρυθμούς η ανάπτυξη της Πολυτεχνειούπολης στο Ακρωτήρι. Το Πολυτεχνείο αποδέσμευσε χώρους όπως το Στρατόπεδο Χατζηδάκη και την Ενετική Λότζια ώστε η πόλη των Χανίων να τους αξιοποιήσει για άλλες χρήσεις. Στα κτίρια που κρατήθηκαν για ιδιόχρηση, όπως το Ενετικό Συγκρότημα των Παλαιών Φυλακών και Στρατώνων στεγάζονται η Πρυτανεία, οι διοικητικές και οικονομικές υπηρεσίες, ενώ το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στεγάζεται στις εγκαταστάσεις της πρώην Γαλλικής Σχολής, ώστε να διατηρείται η απαραίτητη επαφή του Ιδρύματος με την πόλη των Χανίων και τον κοινωνικό της ιστό. Κυρίως όμως κατέστη δυνατή η στέγαση των Τμημάτων του Πολυτεχνείου στην Πολυτεχνειούπολη του Ακρωτηρίου, όπου υπήρχε η δυνατότητα ανέγερσης των κατάλληλων αιθουσών, εργαστηρίων και υποδομών που οι σύγχρονες απαιτήσεις επιβάλλουν για ένα Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο.

Το 1993 επιτεύχθηκαν οι απαιτούμενες από το νόμο προϋποθέσεις και τα Τμήματα του Ιδρύματος αυτονομήθηκαν ώστε να λειτουργούν με εκλεγμένα όργανα διοίκησης. Μόλις υπήρξαν αυτές οι προϋποθέσεις, κινήθηκαν οι διαδικασίες εκλογής Πρυτανικών Αρχών και αυτοδύναμης πλέον λειτουργίας του Πολυτεχνείου Κρήτης. Πρώτος Πρύτανης εξελέγη ο Καθηγητής Γιάννης Φίλης και Αντιπρυτάνεις οι Καθηγητές Ιωάννης Σίσκος και Θεόδωρος Μαρκόπουλος, οι οποίοι ανέλαβαν στις 8-12-93.

Έκτοτε, το Πολυτεχνείο Κρήτης σημειώνει συνεχή και αλματώδη ανάπτυξη. Η υψηλή ποιότητα του διδακτικού προσωπικού, των επιστημονικών συνεργατών και του διοικητικού και τεχνικού προσωπικού παρέχει τα καλύτερα εχέγγυα για την μελλοντική ανάπτυξη του Ιδρύματος.  Η Πολυτεχνειούπολη με σύγχρονα κτίρια διδασκαλίας και έρευνας, βιβλιοθήκη, φοιτητική εστία, φοιτητικό εστιατόριο και χώρους αναψυχής, είναι από τις καλύτερες στην Ελλάδα. Σχεδιάζεται η ίδρυση νέων Τμημάτων ενώ και στον ερευνητικό τομέα αναγνωρίζεται πλέον η προσφορά του Πολυτεχνείου Κρήτης και αναδεικνύεται ως ένα από τα εγκυρότερα ερευνητικά Ιδρύματα στον Ελληνικό χώρο με εκατοντάδες ερευνητικά προγράμματα να εκπονούνται. Το Πολυτεχνείο Κρήτης έχει πλέον καταξιωθεί εκπαιδευτικά και ερευνητικά στον ελληνικό και διεθνή επιστημονικό χώρο και οραματίζεται με αισιοδοξία το μέλλον του.