Συντάχθηκε 19-02-2026 12:59
Τόπος: Δ5 - Κτίριο ΜΠΔ, Δ5.014
Έναρξη: 20/02/2026 10:00
Λήξη: 20/02/2026 11:00
ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ
Σχολή Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης
Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Ημερομηνία: Παρασκευή, 20 Φεβρουαρίου 2026, 10:00
Αίθουσα: Αίθουσα Δ5.014
Ονοματεπώνυμο: ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ
Θέμα: Συστημική Ανάλυση Παραγωγικών Ροών και Πλανητικών Ορίων: Ένα Πλαίσιο Οικολογικού Εγγραμματισμού για τη Μετάβαση στη Βιομηχανία 5.0
Title: Systemic Analysis of Production Flows and Planetary Boundaries: An Ecological Literacy Framework for the Transition to Industry 5.0
Εξεταστική Επιτροπή
- ΜΠΑΚΑΤΣΑΚΗ ΜΑΡΙΑ, ΕΔΙΠ (επιβλέπων)
- ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, Καθηγητής
- ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, Καθηγητής
Περίληψη
Περίληψη Η παρούσα διπλωματική εργασία αναπτύσσει ένα συστημικό πλαίσιο κατανόησης και εφαρμογής της οικολογικής νοημοσύνης μέσω της γεωλογικής προοπτικής και της έννοιας του βαθύ χρόνου, με στόχο τη στήριξη της μετάβασης από γραμμικά σε κυκλικά και αναγεννητικά μοντέλα διοίκησης οργανισμών. Κεντρική επιδίωξη αποτελεί η διερεύνηση των παραγόντων που δυσχεραίνουν την ανάπτυξη οικολογικού και περιβαλλοντικού εγγραμματισμού, καθώς και η διατύπωση προτάσεων για την καλλιέργειά του. Ο οικολογικός εγγραμματισμός νοείται ως η ικανότητα κατανόησης των συστημικών αλληλεξαρτήσεων και των επιπτώσεων της ανθρώπινης δράσης, επιτρέποντας την αντίληψη των πράξεων ως μοναδικών ιστορικών γεγονότων («arrows») που εκδηλώνονται εντός επαναληπτικών πλανητικών κύκλων («cycles»). Η σύγχρονη περιβαλλοντική κρίση, αν και επιταχύνθηκε μέσω της βιομηχανικής και τεχνολογικής ανάπτυξης, αποκαλύπτει βαθύτερο γνωσιακό και πολιτισμικό έλλειμμα χρονικής και συστημικής επίγνωσης. Το θεωρητικό υπόβαθρο εδράζεται στη διαλεκτική του χρόνου, όπως διατυπώθηκε από τον Stephen Jay Gould στο έργο «Time's Arrow, Time's Cycle». Ο «Χρόνος ως Βέλος» αποτυπώνει τη γραμμική, μη αναστρέψιμη εξέλιξη των κοινωνικοτεχνικών συστημάτων, ενώ ο «Χρόνος ως Κύκλος» εκφράζει τους βιογεωχημικούς και θερμοδυναμικούς περιορισμούς του γήινου συστήματος. Η ένταση μεταξύ αυτών των δύο λογικών κορυφώνεται στη Μεγάλη Επιτάχυνση μετά το 1950, στο πλαίσιο του Ανθρωπόκαινου, όπου η κλίμακα και η ταχύτητα των ανθρωπογενών ροών ύλης και ενέργειας υπερβαίνουν τη φέρουσα ικανότητα των πλανητικών κύκλων. Μεθοδολογικά, η μελέτη βασίζεται σε βιβλιογραφική ανασκόπηση και συνθετική ανάλυση θεωριών συστημάτων, προσεγγίσεων κυκλικής οικονομίας και εργαλείων αποτύπωσης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η οικολογική νοημοσύνη προσεγγίζεται ως σύνθετη ικανότητα ενσωμάτωσης γνώσης, αξιών και πρακτικών στη λήψη αποφάσεων, με σκοπό τον σχεδιασμό οργανωσιακών και παραγωγικών συστημάτων συμβατών με τα πλανητικά όρια. Η καλλιέργειά της, ιδίως στην εκπαίδευση των Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης, αναδεικνύεται ως κρίσιμο πεδίο παρέμβασης για τη διαμόρφωση επαγγελματιών ικανών να συνδυάζουν τεχνολογική αποτελεσματικότητα με οικολογική υπευθυνότητα στο πλαίσιο του Ανθρωπόκαινου. Λέξεις κλειδιά: οικολογικός εγγραμματισμός, οικολογική νοημοσύνη, Ανθρωπόκαινο, βαθύς χρόνος
Abstract
This master’s thesis develops a systemic framework for understanding and applying ecological intelligence through a geological perspective and the concept of deep time, aiming to support the transition from linear to circular and regenerative models of organizational management. Its central objective is to investigate the factors that hinder the development of ecological and environmental literacy and to formulate proposals for its cultivation. Ecological literacy is understood as the capacity to comprehend systemic interdependencies and the impacts of human activity, enabling the perception of actions as unique historical events (“arrows”) unfolding within recurring planetary cycles (“cycles”). The contemporary environmental crisis, although accelerated by industrial and technological development, reveals a deeper cognitive and cultural deficit in temporal and systemic awareness. The theoretical foundation is grounded in the dialectic of time as articulated by Stephen Jay Gould in Time’s Arrow, Time’s Cycle. “Time as Arrow” represents the linear, irreversible evolution of socio-technical systems, whereas “Time as Cycle” expresses the biogeochemical and thermodynamic constraints of the Earth system. The tension between these two logics culminates in the Great Acceleration after 1950, within the context of the Anthropocene, where the scale and speed of anthropogenic flows of matter and energy exceed the carrying capacity of planetary cycles. Methodologically, the study is based on a literature review and a synthetic analysis of systems theory, circular economy approaches, and tools for assessing environmental impacts. Ecological intelligence is approached as a complex capability integrating knowledge, values, and practices into decision-making processes, with the aim of designing organizational and production systems compatible with planetary boundaries. Its cultivation—particularly in the education of Production and Management Engineers—is highlighted as a critical field of intervention for shaping professionals capable of combining technological efficiency with ecological responsibility in the Anthropocene. Keywords: ecological literacy, ecological intelligence, Anthropocene, deep time
