Συντάχθηκε 05-05-2026 12:59
Τόπος: Κ2 - Κτίριο ΧΗΜΗΠΕΡ, Κ2.Α.7
Σύνδεσμος τηλεδιάσκεψης
Έναρξη: 13/05/2026 12:00
Λήξη: 13/05/2026 14:00
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ
Όνοματεπώνυμο Μεταπτυχιακού Φοιτητή: ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΓΕΝΙΑ
Α.Μ.: 2023057615
Ημερομηνία Παρουσίασης: 13 Μαΐου (13/05/2026)
Ώρα: 12:00 μμ
Αίθουσα: Κ2.Α7 (Αίθουσα συνεδριάσεων & τηλεδιασκέψεων)
Zoom link: https://tuc-gr.zoom.us/j/97873413818?pwd=m6KG6zGa8PyS1LZNxVKr1jDSE7Urba.1
Θέμα ΔΜΣ «Χωροχρονική δυναμική των μετεωρολογικών ξηρασιών στην Ελλάδα και
η συσχέτιση τους με παγκόσμια και τοπικά κλιματικά μοτίβα ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας»
Title MSc «Spatiotemporal footprints of meteorological droughts in Greece and
their teleconnections with global and regional climate patterns»
Επιβλέπων: Αριστείδης Κουτρούλης
Τριμελής Εξεταστική Επιτροπή:
1. Αριστείδης Κουτρούλης, Αναπληρωτής Καθηγητής (Επιβλέπων)
2. Εμμανουήλ Γρυλλάκης, ΕΔΙΠ
3. Απόστολος Βουλγαράκης, Καθηγητής
Περίληψη:
Η παρούσα μελέτη διερευνά τη χωροχρονική δυναμική των μετεωρολογικών ξηρασιών στην Ελλάδα για την περίοδο 1950 έως τα μέσα του 2024 και εξετάζει τη συσχέτισή τους με μεγάλης κλίμακας ατμοσφαιρικά μοτίβα κυκλοφορίας. Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποιήθηκαν μηνιαία δεδομένα βροχόπτωσης από την βάση δεδομένων ERA5-Land, βάσει των οποίων υπολογίστηκε ο Δείκτης Τυποποιημένης Βροχόπτωσης (Standardized Precipitation Index-SPI) σε πολλαπλές χρονικές κλίμακες. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη 12-μηνη περίοδο συσσώρευσης (SPI12), ώστε να αποτυπωθούν οι μακροχρόνιες συνθήκες ξηρασίας.
Τα επεισόδια ξηρασίας προσδιορίστηκαν μέσω μιας συνδυαστικής προσέγγισης που βασίζεται σε κατώφλια έντασης και χωρικής έκτασης, διασφαλίζοντας ότι τα ανιχνευόμενα γεγονότα αντιπροσωπεύουν συνεκτικά φαινόμενα μεγάλης κλίμακας και όχι τοπικές ανωμαλίες. Συνολικά εντοπίστηκαν 19 επεισόδια ξηρασίας, τα οποία χαρακτηρίστηκαν ως προς τη διάρκεια, τη μέση ένταση, τη χωρική έκταση, την εποχικότητα και τα πρότυπα χωρικής εξέλιξης. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν σημαντική μεταβλητότητα στα χαρακτηριστικά των ξηρασιών, με αρκετά επεισόδια μεγάλης διάρκειας και εκτεταμένης χωρικής κάλυψης να εμφανίζονται μετά το 1980, υποδηλώνοντας εντατικοποίηση των συνθηκών ξηρασίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Το πλέον έντονο επεισόδιο (2022-2024) παρουσίασε εξαιρετικά υψηλή ένταση και σχεδόν πανελλαδική χωρική κάλυψη.
Η ανάλυση διερευνά περαιτέρω τη σχέση μεταξύ της μεταβλητότητας της ξηρασίας και κύριων τηλεσυνδέσεων του κλιματικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων, της Βορειοατλαντικής Ταλάντωσης (North Atlantic Oscillation-NAO), του προτύπου East Atlantic (EA), του προτύπου Scandinavia (SCAND), του El Niño-Southern Oscillation (ENSO) και του Pacific Decadal Oscillation (PDO). Μέσω συγκρίσεων χρονοσειρών και αναλύσεων φάσεων, προκύπτει ότι οι συνθήκες ξηρασίας επηρεάζονται σημαντικά από τα μεγάλης κλίμακας ατμοσφαιρικά μοτίβα, ιδιαίτερα κατά τη χειμερινή περίοδο (DJF). Μεταξύ των εξεταζόμενων δεικτών, τα EA και PDO παρουσιάζουν την ισχυρότερη συσχέτιση με τη μεταβλητότητα της ξηρασίας, ενώ και το NAO εμφανίζει σαφή επίδραση. Αντίθετα, τα SCAND και ENSO παρουσιάζουν ασθενέστερες και λιγότερο σταθερές σχέσεις.
Συνολικά, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι οι μετεωρολογικές ξηρασίες στην Ελλάδα αποτελούν σύνθετα, πολυδιάστατα φαινόμενα, τα οποία διαμορφώνονται από την αλληλεπίδραση της έντασης, της διάρκειας, της χωρικής έκτασης και των μεγάλης κλίμακας κλιματικών μηχανισμών. Η παρούσα εργασία συμβάλλει στην κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν την εμφάνιση ξηρασιών στην Ανατολική Μεσόγειο και παρέχει μια επιστημονική βάση για τη βελτίωση της παρακολούθησης, της πρόγνωσης και των στρατηγικών προσαρμογής στην κλιματική μεταβολή.
Abstract:
This study explores the spatiotemporal evolution of meteorological droughts in Greece across the period from 1950 to mid-2024. It examines their correlation with large-scale atmospheric circulation patterns. Monthly precipitation data derived from the ERA5-Land reanalysis dataset were used to calculate the Standardized Precipitation Index (SPI) across various timescales. Emphasis was placed on the 12-month accumulation period (SPI12) to effectively represent long-term drought conditions.
Drought events were identified using a combined approach based on intensity thresholds and spatial coverage criteria, ensuring that detected events represent coherent large-scale phenomena rather than localized anomalies. A total of 19 drought episodes were identified and characterized in terms of duration, mean intensity, spatial extent, seasonality, and propagation patterns. The results reveal substantial variability in drought characteristics, with several long-lasting and spatially extensive events occurring after 1980, indicating an intensification of drought conditions in recent decades. The most severe event (2022-2024) exhibited exceptional intensity and nearly nationwide spatial coverage.
The analysis further investigates the relationship between drought variability and prominent climate teleconnections, including the North Atlantic Oscillation (NAO), East Atlantic (EA) pattern, Scandinavia pattern (SCAND), El Niño-Southern Oscillation (ENSO), and Pacific Decadal Oscillation (PDO). Both comparative analyses of time series and phase-based assessments suggest that drought conditions are substantially affected by large-scale atmospheric circulation patterns, especially during the winter months (DJF). Among the indices examined, EA and PDO demonstrate the strongest correlations with drought variability, while NAO also shows a significant influence. Conversely, SCAND and ENSO exhibit weaker and more inconsistent relationships.
Overall, the findings highlight that meteorological droughts in Greece are complex, multidimensional phenomena shaped by the interaction of intensity, duration, spatial extent, and large-scale climate drivers. The study contributes to the understanding of drought mechanisms in the eastern Mediterranean and provides a basis for improved monitoring, forecasting, and climate adaptation strategies.
