Τόπος: Μ2 - Κτίριο ΜΗΧΟΠ, Μ2.116, Υβριδικά
Έναρξη: 11/09/2026 13:00
Λήξη: 11/09/2026 14:00
Τίτλος διπλωματικής εργασίας: «Ανασκόπηση των μη ενεργειακών ορυκτών πρώτων υλών (ΟΠΥ) στον Ελληνικό χώρο».
Αγγλικός Τίτλος: «Non-energy mineral resources in Greece: A Review».
Τριμελής Εξεταστική Επιτροπή:
1) Αν. Καθηγητής Δρ. Πλάτων Γκαμαλέτσος, Σχολή ΜΗΧΟΠ, Πολυτεχνείο Κρήτης (Επιβλέπων)
2) Επίκουρος Καθηγητής, Δρ. Γρηγόριος-Άαρνε Σακελλάρης, Τμήμα Γεωλογίας, ΑΠΘ
3) Καθηγητής Δρ. Αθανάσιος Γκοντελίτσας, Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, ΕΚΠΑ
Περίληψη
ΕΛΛΗΝΙΚΑ:
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση / ΕΕ (European Union / EU) οι Ορυκτές Πρώτες Ύλες (Ο.Π.Υ.) -συμπεριλαμβανομένων των κρίσιμων & στρατηγικών πρώτων υλών (Critical & Strategic Raw Materials / CRMs & SRMs)- είναι σημαντικές έως και ζωτικής σημασίας για την οικονομία της Ευρώπης, της σύγχρονης βιομηχανικής αυτονομίας της και της ευημερίας των κοινωνιών της. Οι ορυκτές πρώτες ύλες της Ελλάδας διακρίνονται σε ενεργειακές και σε μη-ενεργειακές. Στην τελευταία κατηγορία συμπεριλαμβάνονται τα βιομηχανικά ορυκτά & πετρώματα (συμπεριλαμβανομένων των αδρανών υλικών και των διακοσμητικών πετρωμάτων, των αργίλων, των ζεολίθων, των ηφαιστειακών υάλων, κ.α.) και τα μεταλλευτικά ορυκτά / μεταλλεύματα.
Η Ελλάδα είναι μία από τα κράτη-μέλη της ΕΕ που διαθέτει σημαντικό ορυκτό πλούτο με μεγάλο βιομηχανικό και τεχνολογικό ενδιαφέρον. Οι εξορυκτικές και μεταλλευτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη χώρα κατέχουν σημαντικά μερίδια σε μη-ενεργειακές Ο.Π.Υ., τροφοδοτώντας μια σειρά σημαντικών κλάδων, όπως αυτών της τσιμεντοβιομηχανίας, των κατασκευών, της παραγωγής μετάλλων, κλπ. Η συμβολή του εξορυκτικού κλάδου της χώρας είναι σημαντική, προσφέροντας σημαντικά πλεονεκτήματα στην τοπική, στην εθνική και ευρωπαϊκή οικονομία. Η εξόρυξή τους λαμβάνει χώρα σε εγκεκριμένους από την Πολιτεία λατομικούς και μεταλλευτικούς χώρους ανά την επικράτεια εντός των επτά Αποκεντρωμένων Διοικήσεων (ΑΔ). Το αποτύπωμα της Ελληνικής παραγωγής μη-ενεργειακών Ο.Π.Υ. στο διεθνή εξορυκτικό χάρτη είναι αδιαμφισβήτητο, κατατάσσοντας τη χώρα ως μία εκ των σημαντικότερων κρατών-παραγωγών μη ενεργειακών Ο.Π.Υ. εντός της ΕΕ και -για ορισμένες εξ’ αυτών- τοποθετώντας τη χώρα σε υψηλή θέση -σε ορισμένες περιπτώσεις στο TOP-10- στην παγκόσμια κατάταξη.
Σε αυτή τη διπλωματική εργασία (ΔΕ) γίνεται ανασκόπηση των μη-ενεργειακών πρώτων υλών στον Ελλαδικό χώρο, μέσω μίας συστηματικής καταγραφής της ετήσιας παραγωγής τους από το 2000 και ύστερα. Για το σκοπό αυτό αξιοποιήθηκαν και αναλύθηκαν τα διαθέσιμα στοιχεία που εμπεριέχονται στις ετήσιες εκθέσεις του Ελληνικού Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), της USGS (U.S. Department of the Interior) και του World Mining Data / WMD του Αυστριακού Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομικών (Bundesministerium für Finanzen / BMF). Εν συνεχεία, η ανάλυση των Δελτίων Δραστηριότητας (ΔΔ) που υποβλήθηκαν στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) ανέδειξε διαφοροποιήσεις στη γεωγραφική κατανομή της εξορυκτικής δραστηριότητας μεταξύ των επτά Αποκεντρωμένων Διοικήσεων (ΑΔ) της Ελλάδας την τελευταία δεκαετίας αναφοράς (2015-2024). Ειδικότερα, στην ΑΔ Αττικής κυριαρχεί η λατομική δραστηριότητα αδρανών υλικών και μαρμάρων, ενώ στην ΑΔ Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας καταγράφεται έντονη παρουσία τόσο ενεργών μεταλλείων όσο και ενεργών λατομείων αδρανών υλικών. Στην ΑΔ Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας κυριαρχεί η εκμετάλλευση λατομείων αδρανών υλικών και μαρμάρων, αντίστοιχη δε εικόνα παρουσιάζει και η ΑΔ Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου. Στην ΑΔ Αιγαίου δεσπόζει η εκμετάλλευση βιομηχανικών ορυκτών, ενώ στην ΑΔ Κρήτης υπερισχύει η δραστηριότητα λατομείων αδρανών υλικών. Τέλος, η ΑΔ Μακεδονίας – Θράκης χαρακτηρίζεται από την έντονη συγκέντρωση ενεργών λατομείων μαρμάρων, κυρίως στις Περιφερειακές Ενότητες Καβάλας και Δράμας, ενώ παράλληλα διαθέτει σημαντικό μεταλλευτικό δυναμικό, γεγονός που ενισχύει τον στρατηγικό της ρόλο στον ελληνικό εξορυκτικό κλάδο.
Στο τελευταίο μέρος της Διπλωματικής Εργασίας (ΔΕ) επιχειρείται η αποτίμηση και η αποτύπωση της θέσης της ετήσιας ελληνικής παραγωγής μη ενεργειακών Ορυκτών Πρώτων Υλών (Ο.Π.Υ.) στο διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον, με βάση το καταγεγραμμένο μερίδιο συμμετοχής (share-in) της χώρας στην παγκόσμια παραγωγή κατά την περίοδο 2010–2024. Από την ανάλυση προκύπτει ότι η Ελλάδα κατέχει ιδιαίτερα σημαντική θέση στην παραγωγή ορισμένων μη ενεργειακών Ο.Π.Υ., γεγονός που αντανακλά τη συγκριτική ισχύ του ορυκτού της πλούτου. Ειδικότερα, η χώρα διακρίνεται διεθνώς για την παραγωγή μαρμάρου, μπεντονίτη, περλίτη, μαγνησίτη (λευκολίθου) και γύψου, καθώς και για την εκμετάλλευση μεταλλευμάτων αργιλίου (βωξιτών), σιδηρονικελιούχων μεταλλευμάτων (νικελιούχου λατερίτη) και πολυμεταλλικών θειούχων μεταλλευμάτων.
ΑΓΓΛΙΚΑ:
According to the European Union (EU), raw materials -particularly Critical Raw Materials (CRMs) and Strategic Raw Materials (SRMs)- are essential to Europe's economy, modern industry, and society. Greece's mineral raw materials (mineral resources) are classified into two main categories: energy and non-energy resources. The latter include industrial minerals and rocks, as well as metallic ores.
Greece is among the EU Member States with significant mineral resources of considerable industrial and technological importance. The country's mining sector holds substantial market shares in non-energy raw materials, supplying a wide range of key industries, including cement production, construction, and metallurgy. As a result, the Greek mining sector makes a significant contribution to the local, national, and European economies. Mining activities are carried out at licensed quarries and mines across the country, within the seven (7) Decentralized Administrations (DAs). The contribution of Greece's non-energy mineral production to the international mining sector is considerable, ranking the country among the leading producers of non-energy mineral resources in the EU and placing it prominently in global production rankings.
This thesis provides an overview of non-energy raw materials (mineral resources) in Greece through a systematic compilation and analysis of annual production data from 2000 onward. To achieve this, available data contained in the annual reports of the Greek Ministry of Environment and Energy (ΥΠΕΝ), the United States Geological Survey (USGS), and World Mining Data (WMD) were compiled, processed, and evaluated. Subsequently, based on the annual activity reports submitted to the Greek Ministry of Environment and Energy (ΥΠΕΝ), revealed variations in the geographic distribution of mining activity among Greece’s seven Decentralized Administrations (DA) over the last decade (2015-2024).
Specifically, quarrying activities for aggregates and marble constitute the predominant extractive operations within the DA Attica, whereas the DA Thessaly – Central Greece is distinguished by the substantial presence of both active mines and aggregate quarries. Similarly, the DA Epirus – Western Macedonia is characterized primarily by the extraction of aggregates and marble, a pattern that is also observed in the DA Peloponnese, Western Greece and Ionian Islands. In contrast, the DA Aegean is dominated by the exploitation of industrial minerals, while aggregate quarrying represents the principal extractive activity in the DA Crete. Finally, the DA Macedonia – Thrace exhibits a high concentration of active marble quarries, particularly within Kavala and Drama prefectures, and simultaneously possesses considerable mining potential, reinforcing its strategic importance within the Greek extractive sector.
The final section of this thesis assesses Greece’s ranking position in the international competitive landscape of non-energy mineral raw materials by examining the country's share-in of global production over the 2010-2024 period. The analysis demonstrates that Greece occupies a prominent position in the production of several non-energy mineral raw materials, reflecting the country's comparative advantages in mineral resource endowment. In particular, Greece ranks among the leading global producers of marble, bentonite, perlite, magnesite, and gypsum, while also maintaining a significant presence in the extraction of bauxite (the principal aluminum ore), nickel-bearing laterite ores, and polymetallic sulfide ores.
Λέξεις κλειδιά (Ελληνικά): Ετήσια Παραγωγή, Αποθέματα, Μη-Ενεργειακές Ορυκτές Πρώτες Ύλες, Ορυκτές Πρώτες Ύλες (Ο.Π.Υ.), Ορυκτοί Πόροι, Ελλάδα, Βιομηχανικά ορυκτά, Αδρανή Υλικά, Μάρμαρα, Μπεντονίτης, Περλίτης, Μαγνησίτης, Βωξίτης, Νικελιούχος λατερίτης (σιδηρονικελιούχα μεταλλεύματα), Πολυμεταλλικά θειούχα μεταλλεύματα Pb-Zn-Ag-Au-Cu.
Keywords (Αγγλικά): Annual Production, Reserves, Commodities, Non-energy Mineral Resources, Raw Materials, Mineral Resources Opportunities & Challenges, Greece, Industrial Minerals, Aggregates, Marbles, Bentonite, Perlite, Magnesite, Bauxite, Nickeliferous laterite (iron-nickel ores), Pb-Zn-Ag-Au-Cu polymetallic sulfide ores.
