• Όλες οι κατηγορίες
• Δημόσιες Ανακοινώσεις
• Διαλέξεις / Ημερίδες / Εκδηλώσεις
• Τρίτη 27 Οκτ. ώρα 16:15 -προβολή και ανάλυση-συζήτηση του κλασικού ντοκιμαντέρ του Μ. ΡΟΜ «Ο αληθινός φασισμός».

Τρίτη 27 Οκτ. ώρα 16:15 -προβολή και ανάλυση-συζήτηση του κλασικού ντοκιμαντέρ του Μ. ΡΟΜ «Ο αληθινός φασισμός».
Αναγνώσεις: 81 / Συνδρομές: 1

• 1

• Συντάχθηκε 27-10-2026 03:01

  Ενημερώθηκε: -

  Στο πλαίσιο των παραδόσεων του μαθήματος ΤΕΧΝΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, την Τρίτη 27 Οκτ. ώρα 16:15 -προβολή και ανάλυση-συζήτηση του κλασικού ντοκιμαντέρ του Μ. ΡΟΜ «Ο αληθινός φασισμός».

  Προβολή και ανάλυση-συζήτηση του κλασικού ντοκιμαντέρ του ΜΙΧΑΗΛ ΡΟΜ «Ο αληθινός φασισμός»

  Στο πλαίσιο των παραδόσεων του μαθήματος ΤΕΧΝΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, την Τρίτη 27 Οκτ. ώρα 16:15 θα γίνει προβολή και ανάλυση-συζήτηση του κλασικού ντοκιμαντέρ του ΜΙΧΑΗΛ ΡΟΜ «Ο αληθινός φασισμός». Η επιλογή αυτή συνιστά μιας εναλλακτική προσέγγιση της επετείου της 28ης Οκτωβρίου, πέρα από τους διεκπεραιωτικούς φορμαλισμούς και τις άψυχες τελετουργικές «επισημότητες», σε μια συγκυρία, στην οποία ενώ κλιμακώνεται ραγδαία ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος -με την ωμή επιθετικότητα του σημερινού ιμπεριαλιστικού άξονα ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ-Σιωνισμού- όλο και πιο έντονα νεκρανασταίνεται ο φασισμός, με ίδια και καινοφανή προσωπεία μισανθρωπισμού.

  Zoom meeting. Topic:

  «Ο αληθινός φασισμός» του ΜΙΧΑΗΛ ΡΟΜ. Προβολή και ανάλυση-συζήτηση του κλασικού ντοκιμαντέρ. Παράδοση ΤΕΧΝΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, Τρίτη 27 Οκτ. ώρα 16:15.

  Time: Oct 27, 2026, 16:00 Athens

   

  Join Zoom Meeting

  https://tuc-gr.zoom.us/j/93112285824?pwd=5SDRMReKa4qEwq9lzoykJzEgUjoJFw.1  

   

  Meeting ID: 931 1228 5824

  Password: 485286

  

  Πρόκειται για ένα σπουδαίο σοβιετικό ντοκιμαντέρ του 1965, στο οποίο ο ναζισμός/φασισμός δεν προσεγγίζεται μέσω μιας «ψυχρής» κοινωνιολογικής οπτικής, αλλά με την ανάδειξη της παρείσφρησης της φασιστικής νοοτροπίας στην καθημερινότητα συνηθισμένων ανθρώπων, των μικροαστών, των υπαλλήλων, των μισθωτών εργαζομένων, μέσα από τον εύκολο συναισθηματισμό. Η ταινία δε μένει στη στεγνή παράθεση ιστορικών ντοκουμέντων, αλλά αγγίζει, με ψυχολογική προοπτική, το φασισμό που βίωσαν οι λαοί, οι οποίοι δεν ήταν άμοιροι ευθυνών για την αποτρόπαιη χειραγώγηση στην οποία αβασάνιστα αφέθηκαν. Πρόκειται για ταινία - σταθμό στον παγκόσμιο κινηματογράφο λόγω της θεματικής, αλλά και του τρόπου προσέγγισής της. Ο Ρομ δε θέλει να δείξει μόνο το «πώς» του φασισμού, αλλά και το «γιατί». Σε αυτόν τον προσανατολισμό αξιοποιεί πληθώρα αρχειακού πολεμικού υλικού από την ΕΣΣΔ, Γερμανία (κινηματογραφημένα χρονικά, λάφυρα του σοβιετικού Κόκκινου Στρατού από τα αρχεία της Βέρμαχτ) και Πολωνία, απόρρητα αρχεία του χιτλερικού υπουργείου προπαγάνδας, ταινίες της Λένι Ρίφενσταλ (σ.σ. Γερμανίδα σκηνοθέτρια που πρόσφερε το ταλέντο της στο ναζισμό), και ερασιτεχνικές λήψεις των Ες - Ες.

  Ο κορυφαίος στον παγκόσμιο κινηματογράφο σκηνοθέτης, ως ιδεολογικό - καλλιτεχνικό «τέκνο» των Αϊζενστάιν, Βερτόφ και Πουντόβκιν, χρησιμοποιεί με μαστοριά τα εκφραστικά μέσα του μοντάζ και της μουσικής επένδυσης, ώστε μέσα από την αντίστιξη των πλάνων, της διήγησης και της μουσικής, να δημιουργείται μια δυνατή συναισθηματική εγρήγορση στον θεατή. Ο τρόπος όμως υπηρετεί ένα στόχο, που χωρίς αυτόν, ακόμη και το αισθητικά άψογο αποτέλεσμα παραμένει άδειο κέλυφος. Στην προκειμένη περίπτωση ο στόχος του Ρομ ήταν η μετάδοση στους νεότερους της πικρής πείρας της ανθρωπότητας από το φασισμό, ώστε αυτός να μην επαναληφθεί. Όπως ο ίδιος διηγείται, η ιδέα για την ταινία «γεννήθηκε» όταν βρέθηκε σε μια παρέα νέων ανθρώπων, γεννημένων λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι οποίοι, όπως διαπίστωσε, με φόβο, ο σκηνοθέτης, πίστευαν αφελώς ότι ο φασισμός δεν αποτελούσε μόνο παρελθόν, αλλά ότι ήταν και «νεκρός». Ο Ρομ έλεγε ότι «η δουλειά πάνω σε μια ταινία τεκμηρίωσης είναι σχολείο της αλήθειας».

  Η ταινία έγινε αμέσως παγκοσμίως δημοφιλής, ενώ σήμερα συγκαταλέγεται στα καλύτερα ντοκιμαντέρ του σοβιετικού και όχι μόνο, κινηματογράφου. Το σενάριο είναι του ίδιου, καθώς και των Γιούρι Χανιούτιν και Μάγια Τουρόβσκαγια. Για την ταινία Τα μάτια των αποστεωμένων ανθρώπινων πορτρέτων που απεικονίζονται στις φωτογραφίες των αρχείων των ναζιστικών στρατοπέδων θανάτου κοιτούν τους ζωντανούς επίμονα και διαπεραστικά. Τους ζωντανούς που συνεχίζουν να μη διδάσκονται από το παρελθόν και έτσι ο φόβος να το ξαναζήσουν, μέρα με την μέρα, αυξάνει. Γιατί «ο φασισμός δεν έρχεται από το μέλλον... οι ρίζες του το σύστημα αγκαλιάζουν... πάλι θε ν' απλώσει σα χολέρα πατώντας πάνω στην ανεμελιά σου και δίπλα σου θα φθάσει κάποια μέρα αν χάσεις τα ταξικά γυαλιά σου».

  Η δημοφιλέστερη των αντιπολεμικών ταινιών - τρομακτικά επίκαιρη ενώ κλιμακώνεται ραγδαία ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος -με την ωμή επιθετικότητα του σημερινού ιμπεριαλιστικού άξονα ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ-Σιωνισμού και την άμεση εμπλοκή της Ελλάδας σε αυτήν. Για τις ανάγκες της στρατιωτικοποίησης της κοινωνίας και της ψυχολογίας των λαών, όλο και πιο έντονα νεκρανασταίνεται ο εθνικισμός, ο ρατσισμός, η ξενοφοβία αποικιοκρατικού τύπου, άρα και η συμπύκνωση των παραπάνω στο φασισμό, με ίδια ή/και καινοφανή προσωπεία μισανθρωπισμού.

  Ο Σοβιετικός σκηνοθέτης Μιχαήλ Ρομ (1901 - 1971) υπήρξε από τους καθοριστικότερης επιρροής δασκάλους του Κρατικού Ινστιτούτου Κινηματογραφίας της ΕΣΣΔ. Η εικόνα της εξαίρετου μεγέθους προσωπικότητας του δασκάλου, που δεν κατέχει μόνο τη γνώση αλλά και κινηματογραφικές μεθόδους μετάδοσής της σφραγίζει απτά την αψεγάδιαστη σύνθεση αισθητικής, ηθικής, γνωσιακής αρτιότητας και γλαφυρού ύφους ντοκιμαντέρ για τον καθημερινό (συνήθη) φασισμό.

  Ο σκηνοθέτης προσεγγίζει το πρωτογενές κινηματογραφημένο, ιστορικό υλικό του με κοινωνιολογική, αισθητική και ψυχολογική διεισδυτικότητα. Αυτή του επιτρέπει να συνθέσει ένα διαλεκτικά δομημένο δοκίμιο για τον ορατό, κυρίως όμως τον αόρατο φασισμό που ελλοχεύει στη γωνιά και τρυπώνει ύπουλα όπου βρει χαραμάδα.

  Η κινηματογραφημένη τεκμηρίωση προέρχεται από τα πολεμικά αρχεία της ΕΣΣΔ, της Πολωνίας και της Γερμανίας. Από τα απόρρητα αρχεία του χιτλερικού υπουργείου προπαγάνδας το κεφάλαιο που αναφέρεται στην επεξεργασία και το δέσιμο του «Ο Αγώνας μου» ώστε να αντέξει χίλια χρόνια, όσα και το Ράιχ. «Κρίμα που οι άνθρωποι δεν το διάβασαν προσεκτικά», σχολιάζει ο Ρομ, «θα μπορούσε το κακό να αποφευχθεί». Κομμάτια από το ναζιστικό φιλμ του 1942, προπαγάνδα υπέρ των φυλετικών νόμων «Ο αιώνιος Εβραίος», ντοκουμέντο σπάνιο από το γκέτο της Βαρσοβίας, προσπάθεια διαχωρισμού και κάθαρσης της έννοιας άνθρωπος από την κατηγορία Εβραίος, καθώς και αποσπάσματα από το απόσταγμα φασιστικής αισθητικής φιλμ της Ρίφενσταλ, «Θρίαμβος της Θέλησης», του 1934.

  Με κύριο εργαλείο το μοντάζ και τον δηκτικό σχολιασμό, ο Ρομ δομεί την ταινία σε κεφάλαια, σε θεματικές ενότητες, ανοίγει αφηγηματικούς κύκλους, τους συνδέει μεταξύ τους, αναλύει και συνθέτει, χωρίς η ευρηματική του αφήγηση να βρεθεί, ούτε στιγμή, εκτός θέματος, να πλαδαρέψει, να χάσει από το ενδιαφέρον της ή να αφήνει αναπάντητα κενά και χάσματα. Ο φασισμός και η σχέση του με το μονοπωλιακό κεφάλαιο που τον γεννά. Τα προμηνύματα της έκρηξης νέων αρπαχτικών πολέμων και υποδούλωσης λαών, για την κατάκτηση αγορών και την παγκόσμια κυριαρχία. Τα «εργαλεία» του φασισμού για να εξαπατά τις μάζες, το «νέο» που φέρνει, «νέο» κόμμα, «νέες» στολές, «νέα» τάγματα... Η κοινωνία σαν θέατρο και οι μάζες που δεν έχουν διδαχθεί να ξεχωρίζουν το ένα από το άλλο. Όπως επισημαίνει ο Βασίλης Ραφαηλίδης «Ο φασισμός παρέσυρε τις μάζες γιατί κατόρθωσε να μπει στην καθημερινή ζωή του ανθρώπου από την πλάγια πόρτα του συναισθηματισμού, παραλύοντας προηγουμένως τέλεια την λογική. Ολόκληρη η ταινία του Ρομ στρέφεται γύρω από αυτόν τον άξονα».

  Και η αισθητική του φασισμού, σημαντική διάσταση της πολιτικής του πρακτικής με τη συνεπικουρία της κιτς «τέχνης» του. Η «τέχνη» του επιθετικού ναζιστικού-ιμπεριαλιστικού άξονα ανάγεται σε ένα εργαλειοποιημένο σύστημα «αισθητικών» συμβόλων, σε μια συστηματική «αισθητική» χειραγώγηση με την χρήση υποκαταστάτων και αγοραίων απομιμήσεων καλλιτεχνικών μορφών και εκφραστικών μέσων, που τίθενται στην υπηρεσία των τεχνικών της φασιστικής προπαγάνδας, για την επιβολή και υποβολή μισάνθρωπων «ηθικών αξιών». Βασικός σκοπός είναι η υπονόμευση και ακύρωση κάθε αυτοτελούς αναστοχασμού και κριτικής σκέψης, η υποσυνείδητη υποταγή του ανθρώπου στην οπαδική και αγελαία συμπεριφορά μιας πειθαρχημένης απρόσωπης «μάζας», έτοιμης να δεχτεί κάθε μαζικό έγκλημα και γενοκτονία ως «κανονικότητα», πρόθυμης να υπηρετεί την ωμή και ανορθολογική βούληση της ηγεσίας.

  Αυτή η απρόσωπη, ανεγκέφαλη και φανατισμένη μάζα-κοπάδι, που -ενώ έχει εκχωρήσει τυφλά κάθε δικαίωμα για αυτοτελή ανθρώπινη σκέψη, δράση και αξιοπρέπεια στους αυτόκλητους «αρίστους», μπαίνει στη δούλεψη της απολύτως αδιαμφισβήτητης «σιδηράς πυγμής» και θέλησης για δράση του «αρχηγού-φύρερ»- αρχίζει να πιστεύει στην δική της «φυσική ανωτερότητα», φαντάζεται ότι εκπροσωπεί την «έμφυτη ανωτερότητα και καθαρότητα» της εκλεκτής ράτσας «υπερανθρώπων» (κατά Νίτσε), που δικαιωματικά χειρίζεται και εξοντώνει όλους τους άλλους λαούς, τους «ξένους» και «υπανθρώπους»!   

  Ο εθνικοσοσιαλισμός του Χίτλερ, ο φασισμός, εγκαθιδρύθηκε από τους πιο επιθετικούς κύκλους της χρηματιστικής ολιγαρχίας του κεφαλαίου όταν χρειάστηκε να αγωνιστεί για την αναβάθμιση της θέσης και του ρόλου της στην παγκόσμια νομή των αποικιών, βλέποντας την νεαρή Σοβιετική Ένωση ως υπαρξιακό κίνδυνο και ιδεώδη λεία, ενώ οι κυβερνήσεις του -απειλούμενες από μια σοσιαλιστική επανάσταση- δεν ήταν πια σε θέση να κυβερνούν και να διατηρούν την εξουσία τους με τα συνηθισμένα «δημοκρατικά» μέσα. Όταν οι αυξανόμενες απαιτήσεις των λαϊκών μαζών για δικαιώματα και ελευθερίες δεν μπορούσαν πια να ανασταλούν παρά με την ανοιχτή βία και την τρομοκρατία.

  Σήμερα η «μαύρη διεθνής» του φασισμού ξανασηκώνει κεφάλι, ως μηχανισμός εργαλειοποίησης εξαρτημένων από το μονοπωλιακό κεφάλαιο proxy χωρών και αναλώσιμων λαών -που γίνονται δυνάμεις κρούσης του άξονα στον Γ’ΠΠ- για τις ανάγκες «πολέμων δι’ αντιπροσώπων», αλλά και με δημοκρατικοφανή μανδύα, ιδιαίτερα στις χώρες-μητροπόλεις, ραντιέ του παγκόσμιου κεφαλαίου.

  Πρόκειται για μια ταινία, μάθημα ιστορίας ύψιστης αισθητικής αξίας με σημερινό αντίκρισμα, για να κατανοήσουμε τους δικούς μας καιρούς.

  «Τον φασισμό βαθιά κατάλαβέ τον. Δεν θα πεθάνει μόνος, τσάκισέ τον»!

  Παραγωγή: Σοβιετική Ένωση (Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών -ΕΣΣΔ) 1965.

  ---

• 1